Αίτημα έκδοσης εγκυκλίου για την αδειοδότηση πρατηρίων ιδιωτικής χρήσης

Με επιστολή προς τον Υπουργό Υποδομών & Μεταφορών, η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων (ΠΟΠΕΚ), ζητά την έκδοση εγκυκλίου η οποία να απαντά σε συγκεκριμένα ερωτήματα.

1. ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΚΗ ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗ ΜΟΝΙΜΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ SKID ΣΕ ΠΡΑΤΗΡΙΑ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ — ΕΠΑΝΕΞΕΤΑΣΗ ΤΟΥ ΕΓΓΡΑΦΟΥ 68712/22.04.2025

Παρακαλούμε να μας ενημερώσετε πως εφαρμόζετε την επανεξέταση και διευκρίνιση της τελευταίας παραγράφου του υπ’ αριθ. πρωτ. 68712/22.04.2025 εγγράφου της Διεύθυνσης Τεχνικού Ελέγχου και Εγκαταστάσεων Εξυπηρέτησης Οχημάτων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών. Ειδικότερα, ζητείται η έκδοση σαφούς διευκρινιστικού εγγράφου προς όλες τις αρμόδιες Διευθύνσεις Μεταφορών και Επικοινωνιών της χώρας, ώστε:

α) να μην εκλαμβάνεται η συγκεκριμένη παράγραφος ως γενική δυνατότητα πολεοδομικής αδειοδότησης μόνιμων εγκαταστάσεων skid («ενιαίων φορέων») με τις διατάξεις περί εργοταξιακών οικίσκων·

β) να αποσαφηνιστεί ότι, δεδομένου ότι οι σχετικές εργασίες δόμησης δεν καλύπτονται από ειδική διάταξη έγκρισης εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας (ΕΕΔΜΚ) ή απαλλαγής, απαιτείται οικοδομική άδεια·

γ) εάν επιδιώκεται η υπαγωγή των εργασιών αυτών σε ΕΕΔΜΚ, να προσδιοριστεί συγκεκριμένη και επαρκής νομική βάση ή να εξεταστεί σχετική ρύθμιση.

Με το έγγραφο 68712/22.04.2025 δόθηκαν, σε απάντηση ερωτήματος, διευκρινίσεις για τα δικαιολογητικά αδειοδότησης ιδιωτικού πρατηρίου της υ.α. 37776/2645/24.05.2017 (Β΄ 1882), με αναφορά και στην υ.α. 128145/14.12.2020 (Β΄ 5583) για τα ιδιωτικά πρατήρια μεταφορικών εταιρειών. Ειδικότερα:

– Σε σχέση με την άδεια δόμησης, το έγγραφο επισημαίνει την περ. γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 11 της υ.α. 37776/2645/2017, κατά την οποία η έκδοση της άδειας λειτουργίας δεν υποκαθιστά ή απαλλάσσει από την υποχρέωση έκδοσης εγκρίσεων ή άλλων διοικητικών πράξεων που προβλέπονται από άλλες κείμενες διατάξεις.

– Στην τελευταία παράγραφο αναφέρονται τα εξής:

«Όσον αφορά στην τοποθέτηση εργοταξιακών οικίσκων (ενιαίος φορέας), στο εδάφιο (ι) της παρ. 2 του άρθρου 29 του ν.4495/2017 αναφέρεται ότι απαιτείται «..2. Έγκριση εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας απαιτείται για τις εξής εργασίες: … ι) τοποθέτηση εργοταξιακών οικίσκων.»»

Με την παρένθεση «(ενιαίος φορέας)» ο ενιαίος φορέας (skid) εξομοιώνεται με εργοταξιακό οικίσκο. Η διατύπωση αυτή μπορεί να εκληφθεί από τις αδειοδοτούσες αρχές ως γενική δυνατότητα πολεοδομικής αδειοδότησης κάθε μόνιμης εγκατάστασης skid με ΕΕΔΜΚ. Σημειώνεται επίσης ότι το άρθρο 29 του ν. 4495/2017 έχει πλέον κωδικοποιηθεί στο άρθρο 315 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 5306/2026 (Α΄ 88).

Επιθυμούμε να τονίσουμε ότι ένα skid που εγκαθίσταται μόνιμα για την εξυπηρέτηση μιας επιχείρησης δεν μπορεί να εξομοιώνεται αυτομάτως με προσωρινό εργοταξιακό οικίσκο, μόνο επειδή είναι προκατασκευασμένο, μεταφερόμενο ή περιλαμβάνει εξοπλισμό μέσα σε container. Ειδικότερα:

• Προσωρινός χαρακτήρας των εργοταξιακών οικίσκων. Ο εργοταξιακός οικίσκος εξυπηρετεί την εκτέλεση συγκεκριμένου έργου και απομακρύνεται υποχρεωτικά με την ολοκλήρωσή του. Για την έκδοση της σχετικής ΕΕΔΜΚ υποβάλλεται τεχνική έκθεση μηχανικού, στην οποία δηλώνεται ότι οι οικίσκοι απομακρύνονται υποχρεωτικά πριν από την οριστική ηλεκτροδότηση του ακινήτου ή την προσωρινή παραλαβή του έργου (άρθρο 327 παρ. 3 περ. ι΄ του Κώδικα). Αντίστοιχα, η υ.α. 37776/2645/2017 αφορά πρατήρια σε εγκαταστάσεις προσωρινής λειτουργίας (εργοτάξια, μεταλλεία, ορυχεία, λατομεία): η ισχύς της άδειας του πρατηρίου ταυτίζεται με την ισχύ της άδειας της εγκατάστασης προσωρινής λειτουργίας, ενώ με τη λήξη της ο εκμεταλλευτής δηλώνει την απομάκρυνση των ενιαίων φορέων και την αποκατάσταση του εδάφους (άρθρο 11 παρ. 2 περ. δ΄ και στ΄). Ακόμη και οι «προσωρινές κατασκευές» του Κώδικα, οι οποίες τοποθετούνται και απομακρύνονται σε λυόμενα μέρη, τοποθετούνται για συγκεκριμένο σκοπό και διάρκεια (άρθρο 197 περ. 74). Αντίθετα, το skid ενός ιδιωτικού πρατηρίου, π.χ. μεταφορικής επιχείρησης, λειτουργεί μόνιμα εντός των εγκαταστάσεων της επιχείρησης (άρθρο 22 παρ. 1 β.δ. 465/1970 και π.δ. 1224/1981· άρθρο 1 παρ. 2 της υ.α. 128145/2020), χωρίς προβλεπόμενο χρόνο απομάκρυνσης.
• Διάκριση μεταξύ αδειοδότησης του πρατηρίου και πολεοδομικής αδειοδότησης των κατασκευών του. Η άδεια λειτουργίας του ιδιωτικού πρατηρίου εκδίδεται από τη Διεύθυνση Μεταφορών βάσει της νομοθεσίας για τα πρατήρια και αφορά την ασφαλή εγκατάσταση και λειτουργία του εξοπλισμού. Δεν αποτελεί πολεοδομική πράξη. Η πολεοδομική αδειοδότηση των κατασκευών (έδραση, φορέας ή container, στέγαστρα, λοιπές κατασκευές) διέπεται από την πολεοδομική νομοθεσία (άρθρα 315 επ. του Κώδικα) και η κατηγορία της απαιτούμενης πράξης κρίνεται με βάση τη φύση και τη διάρκεια των εργασιών, όχι με βάση τη διαδικασία αδειοδότησης του πρατηρίου.
• Η παραπομπή στη διαδικασία των πρατηρίων εργοταξίων δεν μετατρέπει μια μεταφορική εγκατάσταση σε εργοτάξιο. Η υ.α. 128145/14.12.2020 (Β΄ 5583) ρυθμίζει τα ιδιωτικά πρατήρια μεταφορικών εταιρειών και ορίζει ότι η άδεια λειτουργίας τους εκδίδεται σύμφωνα με τα οριζόμενα στην υ.α. 37776/2645/2017 (άρθρο 1 παρ. 3). Η παραπομπή αυτή αφορά αποκλειστικά τη διαδικασία έκδοσης της άδειας λειτουργίας και τον εξοπλισμό του πρατηρίου. Αντίθετα, η ίδια απόφαση προϋποθέτει ότι η μεταφορική εταιρεία διαθέτει επαρκείς και κατάλληλους χώρους στάθμευσης και αποθηκευτικές εγκαταστάσεις για τη φύλαξη και συντήρηση των οχημάτων της (άρθρο 1 παρ. 2), δηλαδή μόνιμες εγκαταστάσεις. Η μεταφορική εγκατάσταση δεν πληροί τον ορισμό του «εργοταξίου», δηλαδή του συνόλου των αναγκαίων εγκαταστάσεων για την υλοποίηση τεχνικών έργων, η νόμιμη λειτουργία του οποίου αποδεικνύεται με την άδεια δόμησης ή τη σύμβαση κατασκευής του έργου (άρθρο 2 περ. 4 της υ.α. 37776/2645/2017). Ούτε το skid της καθίσταται εργοταξιακός οικίσκος.
• Το ίδιο το έγγραφο επισημαίνει ότι η άδεια λειτουργίας δεν υποκαθιστά τις λοιπές εγκρίσεις. Με παραπομπή στην περ. γ΄ της παρ. 2 του άρθρου 11 της υ.α. 37776/2645/2017, το έγγραφο αναγνωρίζει ότι η άδεια λειτουργίας του πρατηρίου δεν υποκαθιστά ούτε απαλλάσσει από τις εγκρίσεις και τις λοιπές διοικητικές πράξεις που προβλέπονται από άλλες διατάξεις. Επομένως, το ζήτημα της απαιτούμενης πολεοδομικής πράξης πρέπει να κριθεί αυτοτελώς, με βάση την πολεοδομική νομοθεσία, και όχι με αναλογική εφαρμογή διατάξεων για προσωρινές εργοταξιακές κατασκευές.

Για τους λόγους αυτούς, ζητούμε την έκδοση του ανωτέρω διευκρινιστικού εγγράφου, ώστε να εφαρμόζεται ενιαία και με ασφάλεια δικαίου η πολεοδομική αδειοδότηση των μόνιμων εγκαταστάσεων skid σε πρατήρια ιδιωτικής χρήση.

• ΧΡΗΣΕΙΣ ΓΗΣ ΚΑΙ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΗ ΣΥΝΔΕΣΗ ΠΡΑΤΗΡΙΩΝ ΙΔΙΩΤΙΚΗΣ ΧΡΗΣΗΣ

Ζητούμε την έκδοση οδηγιών (εγκυκλίου) προς όλες τις αρμόδιες Διευθύνσεις Μεταφορών και Επικοινωνιών των Περιφερειακών Ενοτήτων της χώρας, ώστε κατά την αδειοδότηση πρατηρίων ιδιωτικής χρήσης να απαιτείται και να ελέγχεται:

α) η επιτρεπόμενη χρήση γης για πρατήριο καυσίμων, βάσει του ισχύοντος πολεοδομικού σχεδιασμού της περιοχής, και όχι μόνο η δυνατότητα εγκατάστασης της κύριας δραστηριότητας της επιχείρησης·

β) η ύπαρξη έγκρισης κυκλοφοριακής σύνδεσης ή εισόδου–εξόδου της εγκατάστασης, ανάλογα με την περίπτωση, η οποία να καλύπτει και τη λειτουργία του πρατηρίου ιδιωτικής χρήσης. Δηλαδή, η έγκριση που έχει χορηγηθεί για τη βιοτεχνία, τη μεταφορική εταιρεία ή άλλη κύρια εγκατάσταση να περιλαμβάνει και το πρατήριο που λειτουργεί εντός αυτής.

Σύμφωνα με την περ. α΄ της παρ. 1 του άρθρου 3 του β.δ. 465/1970 (Α΄ 150) και την περ. α΄ του άρθρου 3 του π.δ. 1224/1981 (Α΄ 303), όπως αντικαταστάθηκαν με τα άρθρα 3 και 25 αντίστοιχα του π.δ. 118/2006 (Α΄ 119), ως πρατήρια ιδιωτικής χρήσης ορίζονται (διατύπωση β.δ. 465/1970):

«α) «Πρατήρια ιδιωτικής χρήσης», τα οποία το φυσικό ή νομικό πρόσωπο, που έχει το δικαίωμα εκμετάλλευσής τους, τα χρησιμοποιεί για την εξυπηρέτηση οχημάτων, τα οποία ανήκουν σε αυτό ή όπως άλλως ορίζεται στο άρθρο 22 του παρόντος. Τα πρατήρια αυτά μπορούν να ιδρυθούν εφόσον ο αριθμός των οχημάτων είναι μεγαλύτερος του είκοσι. […]»

Περαιτέρω, στον γενικό ορισμό του «πρατηρίου υγρών καυσίμων», ο οποίος καταλαμβάνει και τις δύο κατηγορίες πρατηρίων (περ. α΄ της παρ. 1 του άρθρου 2 του β.δ. 465/1970 και περ. α΄ του άρθρου 2 του π.δ. 1224/1981, όπως αντικαταστάθηκαν με την παρ. 1 του άρθρου 2 και το άρθρο 24 αντίστοιχα του π.δ. 118/2006), ορίζεται ρητά ότι:

«Η εγκατάσταση τόσο των πρατηρίων όσον και των λοιπών χρήσεων είναι δυνατή μόνον εφόσον αυτή επιτρέπεται από τις χρήσεις γης και τους όρους και περιορισμούς δόμησης που ισχύουν στην περιοχή.»

Η διάταξη δεν διακρίνει μεταξύ πρατηρίων δημόσιας και ιδιωτικής χρήσης. Επιπλέον, στο άρθρο 284 του Κώδικα Χωροταξίας – Πολεοδομίας, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν. 5306/2026 (Α΄ 88), τα «Πρατήρια παροχής καυσίμων και ενέργειας (παρ. 7 άρθρου 114 ν. 4070/2012)» αποτελούν αυτοτελή ειδική κατηγορία χρήσης γης (ενότητα ΙΙ, περ. ιζ΄, κωδικός 17), διακριτή από τις χρήσεις των λοιπών δραστηριοτήτων. Στην ίδια διάταξη του ν. 4070/2012 παραπέμπει και η υπό στοιχεία Α.1180/16.12.2025 κοινή υπουργική απόφαση (Β΄ 6890) για τα πρατήρια παροχής καυσίμων και ενέργειας ιδιωτικής χρήσης. Επομένως, και τα πρατήρια ιδιωτικής χρήσης εμπίπτουν στην κατηγορία χρήσης «17», η οποία πρέπει να επιτρέπεται στη θέση της εγκατάστασης σύμφωνα με τις διατάξεις για κάθε γενική κατηγορία χρήσης (ενδεικτικά, άρθρο 286 παρ. 1 περ. ιε΄ για τις περιοχές «Γενικής κατοικίας»).

Στην πράξη, κατά την αδειοδότηση πρατηρίων ιδιωτικής χρήσης, εξετάζεται συχνά μόνο αν επιτρέπεται στη θέση η κύρια δραστηριότητα της επιχείρησης (π.χ. βιοτεχνία, μεταφορική εταιρεία, αποθήκη) και όχι αν επιτρέπεται η χρήση «πρατήριο καυσίμων». Ωστόσο, το πρατήριο ιδιωτικής χρήσης είναι εγκατάσταση αποθήκευσης και διάθεσης υγρών καυσίμων, με υπόγειες δεξαμενές, αντλίες και τακτικό ανεφοδιασμό από βυτιοφόρα, και ενέχει τους ίδιους κινδύνους με ένα πρατήριο δημόσιας χρήσης. Εφόσον το άρθρο 2 δεν εισάγει εξαίρεση για τα πρατήρια ιδιωτικής χρήσης, η συμβατότητα με τις χρήσεις γης πρέπει να ελέγχεται για το ίδιο το πρατήριο.

Αντίστοιχα, το πρατήριο ιδιωτικής χρήσης εξυπηρετεί κατά κανόνα περισσότερα από είκοσι οχήματα (άρθρο 3 των ανωτέρω διαταγμάτων), συχνά βαρέα, ενώ δέχεται και περιοδικές προσεγγίσεις βυτιοφόρων. Η έγκριση κυκλοφοριακής σύνδεσης ή εισόδου–εξόδου που έχει χορηγηθεί για την κύρια εγκατάσταση δεν έχει κατ’ ανάγκη εξετάσει τις κινήσεις αυτές. Για λόγους οδικής ασφάλειας, η έγκριση πρέπει να καλύπτει ρητά και τη λειτουργία του πρατηρίου. Ειδικά για τα ιδιωτικά πρατήρια μεταφορικών εταιρειών, η υ.α. 128145/14.12.2020 (Β΄ 5583) προϋποθέτει ότι η εταιρεία διαθέτει επαρκείς και κατάλληλους χώρους στάθμευσης των οχημάτων και αποθηκευτικές εγκαταστάσεις για τη φύλαξη και συντήρησή τους (άρθρο 1 παρ. 2). Το πρατήριο λειτουργεί επομένως εντός της κύριας εγκατάστασης και εξυπηρετείται από την ίδια είσοδο–έξοδο, γεγονός που καθιστά αναγκαίο η σχετική έγκριση να καλύπτει και τη λειτουργία του.

Η έκδοση ενιαίων οδηγιών θα διασφαλίσει την ομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας από όλες τις Διευθύνσεις Μεταφορών, την ασφάλεια δικαίου για τους αδειοδοτούμενους, καθώς και ίσους όρους μεταξύ των πρατηρίων δημόσιας χρήσης, που υποχρεούνται να τηρούν τις απαιτήσεις αυτές, και των πρατηρίων ιδιωτικής χρήσης.

Η σημερινή ασάφεια ως προς την πολεοδομική αδειοδότηση των εγκαταστάσεων skid, καθώς και ως προς τον έλεγχο των χρήσεων γης και της κυκλοφοριακής σύνδεσης των πρατηρίων ιδιωτικής χρήσης, οδηγεί σε ανομοιόμορφη εφαρμογή της νομοθεσίας από τις αδειοδοτούσες αρχές. Το αποτέλεσμα είναι η δημιουργία άνισων όρων μεταξύ των πρατηρίων δημόσιας χρήσης, που τηρούν το σύνολο των απαιτήσεων, και ορισμένων πρατηρίων ιδιωτικής χρήσης, με επιπτώσεις στον υγιή ανταγωνισμό, στα μέλη της Ομοσπονδίας μας και, κατ’ επέκταση, στην ασφάλεια των εγκαταστάσεων και του κοινού. Για τους λόγους αυτούς, παρακαλούμε για την έκδοση των ανωτέρω διευκρινιστικών εγγράφων και οδηγιών, ενώ παραμένουμε στη διάθεσή σας για συνάντηση ή για την παροχή κάθε πρόσθετου στοιχείου που θα κρίνατε χρήσιμο.