| Notaka

“Η «κατάρα» των πλουτοπαραγωγικών πηγών: Τι δεν έχουμε καταλάβει στην Ελλάδα…”.

Η επιστημονική έρευνα και η ιστορική εμπειρία δείχνουν πως η ανακάλυψη σημαντικών πλουτοπαραγωγικών πηγών σε μία χώρα και ειδικά η ανακάλυψη σημαντικών αποθεμάτων πετρελαίου και αερίου, αντί ευλογίας μάλλον τελικά αποτελούν μπελά και πονοκέφαλο για τα περισσότερα κράτη. Η διαπίστωση αυτή έχει ονομαστεί «κατάρα» των πλουτοπαραγωγικών πηγών. Φυσικά γι’ αυτή την «κατάρα» δεν φταίνε ούτε τα κοιτάσματα, ούτε αυτοί που τα ανακαλύπτουν.

 

Του Βασίλη Κοψαχείλη*

Η επιστημονική έρευνα και η ιστορική εμπειρία δείχνουν πως η ανακάλυψη σημαντικών πλουτοπαραγωγικών πηγών σε μία χώρα και ειδικά η ανακάλυψη σημαντικών αποθεμάτων πετρελαίου και αερίου, αντί ευλογίας μάλλον τελικά αποτελούν μπελά και πονοκέφαλο για τα περισσότερα κράτη. Η διαπίστωση αυτή έχει ονομαστεί «κατάρα» των πλουτοπαραγωγικών πηγών. Φυσικά γι’ αυτή την «κατάρα» δεν φταίνε ούτε τα κοιτάσματα, ούτε αυτοί που τα ανακαλύπτουν.

Η «κατάρα» προκύπτει κυρίως διότι τα κράτη και οι πολιτικές τους ηγεσίες εμφανίζονται, στις περισσότερες των περιπτώσεων, ανέτοιμες να διαχειριστούν ορθά τα αποτελέσματα των ερευνών μέχρι η κατάσταση να περάσει – αν περάσει – σε φάση υλοποίησης, όπου θα αρχίσουν να έρχονται λογικά και έσοδα στα κρατικά ταμεία. Και φυσικά η περιπέτεια δεν σταματά εκεί…

Αυτά τα διδάγματα, το Ελληνικό κράτος και η κοινωνία δείχνουν πως μάλλον τα αγνοούν.

Εδώ και μια δεκαετία περίπου, η συζήτηση και οι έρευνες για υδρογονάνθρακες στη χώρα μας έχει ενταθεί. Ακόμη και αν δεχθούμε πως όλα έχουν γίνει σωστά – παραδοχή που βρίσκεται πολύ μακριά από την αλήθεια – και έχουμε επιτέλους φτάσει σε ένα στάδιο προκήρυξης ερευνητικών αδειοδοτήσεων, το μεσοδιάστημα από την αδειοδότηση και την έρευνα μέχρι την τελική απόφαση για εξόρυξη (Final Investment Decision, FID) είναι πολύ κρίσιμο για την επιτυχία ή αποτυχία του εγχειρήματος ως προς το δημόσιο συμφέρον.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του ΔΝΤ και βάσει στοιχείων από την Παγκόσμια Τράπεζα, εξετάστηκαν για το χρονικό διάστημα 1973-2012 οι μακροοικονομικές επιπτώσεις της ανακάλυψης σημαντικών πλουτοπαραγωγικών πηγών σε 130 κράτη. Το αποτέλεσμα της έρευνας ήταν σοκαριστικό. Αντί της ανάπτυξης, όπως κανείς θα περίμενε, στις περισσότερες περιπτώσεις υπήρξε συρρίκνωση του ρυθμού ανάπτυξης και κλίμα αναμονής. Δεδομένου του ότι, από το στάδιο της ανακάλυψης κοιτασμάτων μέχρι να περάσουμε σε τελικές αποφάσεις επένδυσης πολλές φορές μεσολαβεί δεκαετία ή και περισσότερο, μακροοικονομικά οι επιπτώσεις ήταν καταστροφικές για τα κράτη αυτά. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η ανακάλυψη των κοιτασμάτων δεν κατέληξε ποτέ και σε αποφάσεις για επενδύσεις.

Μικρή εξαίρεση αποτελέσαν τα κράτη εκείνα που προσεκτικά προετοίμασαν το έδαφος ώστε να καλλιεργηθεί γόνιμο θεσμικό και επενδυτικό κλίμα, να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις και οι υποδομές ώστε η όλη κατάσταση να οδηγήσει αφενός σε επίσπευση των αποφάσεων για εξόρυξη και αφετέρου σε μία προστιθέμενη αξία των αναγκαίων επενδύσεων με θετικό πρόσημο για το δημόσιο συμφέρον της χώρας.

Τα συμπεράσματα που προκύπτουν μέσα από τη μελέτη συνοψίζονται στο ότι α) η συνολική διαχείριση του όλου ζητήματος που περιβάλλει τους πλουτοπαραγωγικούς πόρους είναι αυτή που οδηγεί σε επιτυχία ή αποτυχία το εγχείρημα και όχι το ίδιο το γεγονός, ότι δηλαδή μια χώρα διαθέτει πλουτοπαραγωγικούς και ειδικά ενεργειακούς πόρους, β) ότι το πιο κρίσιμο διάστημα είναι αυτό που μεσολαβεί μεταξύ της πιθανολόγησης ύπαρξης κοιτασμάτων μέχρι της εξόρυξης αυτών, και γ) ότι η λειτουργία του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα θα πρέπει να είναι στενή και συμπληρωματική, προκειμένου η όλη προσπάθεια να στεφθεί από επιτυχία.

Τι δεν καταλαβαίνουμε στην Ελλάδα

Με τα λόγια χτίζεις ανώγια και κατώγια λέει ο λαός μας και δυστυχώς αυτό το λάθος έχουμε κάνει και στην περίπτωση των πλουτοπαραγωγικών και ενεργειακών πηγών που εκτιμούμε ότι διαθέτει η χώρα μας.

Χωρίς να έχουμε προετοιμαστεί κατάλληλα ως κράτος και χωρίς να έχει προετοιμαστεί το έδαφος κατάλληλα ως θεσμικό πλαίσιο και αγορά, έχουμε επιδοθεί σε ένα πληθωρισμό υπεραισιόδοξων και πολλές φορές επιστημονικά αστήρικτων ανακοινώσεων. Πολλά λόγια και έργο ελάχιστο…

Μπροστά στην αδυναμία (για να το θέσω κομψά) του κράτους μας να ανταποκριθεί αποτελεσματικά στις ανάγκες και στις απαιτήσεις του εγχειρήματος, καλλιεργείται από την πλευρά μέρους του κομματικού μας συστήματος η εντύπωση ότι πολλές λειτουργίες του κράτους μπορεί να τις αναλάβουν οι ιδιωτικές εταιρείες, αφού άλλωστε εκείνες κάνουν και τις εξορύξεις. Μέγα λάθος και εντελώς παραπλανητική εντύπωση! Οι εταιρείες για να έρθουν να επενδύσουν σοβαρά σε μια χώρα θέλουν να βρουν έτοιμο το έδαφος και πρόσφορο το επενδυτικό κλίμα. Και αυτό είναι δουλειά του κράτους.

Στην περίπτωση της Ελλάδας το ζήτημα είναι ακόμη πιο σύνθετο αφού εκτός των όσων απαιτείται να γίνουν σε επίπεδο θεσμικό, μακροοικονομικό ή επενδυτικό, είναι πάντα υπαρκτός ο κίνδυνος του γεωπολιτικού ρίσκου. Με την Τουρκία και τις χώρες παρακολουθήματά της στη γειτονιά μας να απειλούν ευθέως και καθημερινά την γεωπολιτική σταθερότητα της περιοχής, το ζήτημα για τις ελληνικές κυβερνήσεις και τις εταιρείες καθίσταται ακόμη πιο πολύπλοκο.

Στο θεσμικό και επιχειρηματικό έλλειμμα που εντοπίζουμε ως προς την αποτελεσματική διαχείριση του ζητήματος των πιθανών πλουτοπαραγωγικών και ενεργειακών μας πηγών, προστίθεται και ένα επιπλέον έλλειμμα εκτίμησης του γεωπολιτικού ρίσκου που αναλαμβάνουμε.

Για αποφυγή παρεξηγήσεων, δεν επισημαίνω το γεωπολιτικό ρίσκο ως ανασταλτικό παράγοντα στο να προχωρήσουμε στην αξιοποίηση των πιθανών ενεργειακών μας αποθεμάτων. Επισημαίνω όμως τους κινδύνους που η απουσία ορθής εκτίμησης και αντιμετώπισης αυτών των κινδύνων έχει για το δημόσιο συμφέρον, τις διεθνείς σχέσεις της χώρας και τα συμφέροντα των εταιρειών σε ότι αφορά την αξιοποίηση των πλουτοπαραγωγικών μας πηγών.

Μία χώρα που σοβαρά θέλει να αξιοποιήσει το πλουτοπαραγωγικό της δυναμικό υπέρ του δημοσίου συμφέροντος, παρακολουθεί και διδάσκεται από την διεθνή εμπειρία και συντονίζει τα βήματά της έτσι ώστε να καταλήξει γρήγορα σε θετικά αποτελέσματα. Το κράτος θέτει τις βάσεις και αν οι βάσεις είναι σοβαρές και αξιόπιστες τότε γρήγορα κινητοποιείται η επιχειρηματική κοινότητα, επενδύει και αξιοποιεί την όποια δυναμική που υπάρχει.

Παράλληλα, σε σύνθετες και πολύπλοκες περιπτώσεις με έντονους γεωπολιτικούς παράγοντες στην εξίσωση, όπως είναι και η περίπτωση της χώρας μας, το κράτος μελετά, εκτιμά και συνυπολογίζει το γεωπολιτικό ρίσκο που αναλαμβάνει και το όποιο κόστος προκύπτει, το θέτει και αυτό ως σημαντική παράμετρο στη λήψη των τελικών αποφάσεων.

Δυστυχώς μέχρι σήμερα, τίποτε από όλα αυτά τα αυτονόητα δεν έχει γίνει στην περίπτωση της Ελλάδας. Και το σίριαλ των υπεραισιόδοξων ανακοινώσεων για εσωτερική κατανάλωση συνεχίζεται…

*Ο κ. Βασίλης Κοψαχείλης είναι Διεθνολόγος, Γεωστρατηγικός Αναλυτής

ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΠΡΟΣΦΑΤΑ

1202 2030 adblue ADR Alpha TV Andre Bledjian ANT1 app ARAMCO Autogas Baker Hughes Biden Joe BlueFuel Bosch BP Brent Cedefop Chevron CNG covid-19 crack spread Cyclon DAF Dailymail Delta Poseidon e-katanalotis e-shop e-ΕΦΚΑ EBITDA Economist eFuel Energean Oil Exxon-Mobil Fuel Pass fund Goldman Sachs Guardian Handelsblatt Inside Story interlock kWh LANA LG LNG Mediterranean Gas Mohammad Sanusi Barkindo MOTOR OIL MWh myData Mytilineos myΘέρμανση newsauto.gr OIL ONE OPEC OPEC+ Open TV Optima Bank PLATTS POS Prudent Warrior RealNews refinery margin REPSOL Revoil RMM Royal Dutch Shell Saudi Arabian Oil Company SECU-TECH self-test SHELL SKG Sokol Sri Lanka TEXACO TotalEnergies TotalEnergy Urals windfall tax WOOD WTI «Άγιος Χριστόφορος» ΑΑΔΕ ΑΟΖ ΑΦΜ Αγγελική Ναταλία Αδαμοπούλου Αλβανία Αλεξιάδης Τρ. Αληγιζάκης Γιάννης Αναγνωστόπουλος Θ. Αναφορά Αρβανιτίδης Γιώργος Ασία Ασμάτογλου Γιώργος Αχτσιόγλου Έφη ΒΕΘ Βέττας Ι. Βελετάκης Ν. Βενεζουέλα Βεσυρόπουλος Απ. Βουλή Βουλγαρία Βουλγαρίδης Γιώργος Βρετανία Βόρεια Μακεδονία ΓΕΜΗ ΓΣΕΒΕΕ Γαλλία Γενική Συνέλευση Γερμανία Γεωργιάδης Άδωνις ΔΕΗ ΔΕΣΦΑ ΔΙ.Μ.Ε.Α. ΔΙΕΠΠΥ ΔΙΜΕΑ Δαγούμας Θ. Διοικητικό Συμβούλιο Δούκας Χάρης Δρακακάκης Γιάννης Ε.Ε. ΕΕΑ ΕΚΟ ΕΛΙΝΟΙΛ ΕΛΛΑΚΤΩΡ ΕΛΠΕ ΕΝΒΕΘ ΕΡΓΑΝΗ ΕΡΤ ΕΣΠΑ ΕΣΥΔ ΕΦΚ Ενέργεια Επιστρεπτέα Προκαταβολή Επιτροπάκης Π. Επιτροπή Επιτροπή Ανταγωνισμού Ευρωπαϊκή Ένωση ΗELLENiQ ENERGY ΗΠΑ ΗΦΑΙΣΤΟΣ Ηνωμένο Βασίλειο Ηράκλειο ΘΕΡΜΟΙΛ Θράκη Θωμαδάκης Μ. ΙΟΒΕ Ινδία Ιράν Ιταλία ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ ΚΕΔΑΚ ΚΕΠ Κίνα Καλογήρου Ι. Καρανάσιος Π. Κατρίνης Μανώλης Κεγκέρογλου Βασίλης Κιουρτζής Θέμης Κιούσης Μιχάλης Κλίμα Κρήτη Κρίντας Θ. Κύπρος Κώτσος Ευάγγελος Λάτσης Σπ. Λιανός Ι. ΜΑΜΙΔΑΚΗΣ ΜΕΛΚΟ Μάρδας Δ. Μακρυβέλιος Δημήτρης Μαμουλάκης Χ. Μασαλής Γιώργος Μαυράκης Γιάννης Μαυράκης Μανώλης Μαυράκης Χάρης Μαυρομμάτης Γιώργος Μελίδης Αλέξανδρος Μελίδης Σπύρος Μελισσανίδης Δημήτρης Μεταφορικό Ισοδύναμο Μπόμπορης Παναγιώτης Ξυδάκης Ηρακλής ΟΒΕ ΟΟΣΑ ΟΦΑΕ Οικονομικός Ταχυδρόμος Οικονόμου Γ. ΠΑΣΟΚ ΠΕΤΡΟΛΙΝΑ ΠΟΠΕΚ Πάνας Απόστολος Παπαγεωργίου Νίκος Παπαδημητρίου Μπ. Παπαδοπούλου Έλλη Παπαδοπούλου Ελισάβετ Παπαζήσης Γιάννης Παπαμιχαήλ Σωτήρης Παραπολιτικά Πετκίδης Βασίλης Πιστωτικές κάρτες Πλακιωτάκης Γιάννης Πρέβεζα Προκοπίου Γ. ΡΑΕ Ροδόπη Ρωσία ΣΑΜΕΕ ΣΑΠΕΚ ΣΕΒ ΣΕΒΤ ΣΕΕΠΕ ΣΚΑΙ ΣΜΕΑ ΣΠΥΡΙΔΗΣ ΣΥΡΙΖΑ Σάκκος Αντώνης Σαμόλης Λ. Σαουδική Αραβία Σβίγκου Ρ. Σιάμισιης Ανδρέας Σκρέκας Κώστας Σκυλακάκης Θ. Σταυράκης Χρήστος Σταϊκούρας Χρήστος Σωκράτης Φάμελλος Σύστημα Εισροών - Εκροών ΤΕΑΠΥΚ Ταγαράς Νίκος Ταπρατζή Πολυξένη Τζαμπαζλής Γιώργος Τουρκία Τσίπρας Αλέξης Τσαμπαζλής Γιώργος ΥΜΕ ΦΕΚ ΦΠΑ Φίλης Ν. Φραγκογιάννης Κώστας Χανιά Χαρίτσης Αλ. Χατζηθεοδοσίου Γ. Χατζηνικολάου Ν. έλεγχοι αγγελίες αγρότες αδειοδότηση αεροπορικά καύσιμα ανάκτηση ατμών αναβάθμιση ανακαλύψεις ανασφάλιστα ανταποδοτικά αντλίες απάτη απαιτήσεις απεργία αποτελέσματα απόβλητα αργό πετρέλαιο βαρέλι βενζίνη βιοντίζελ βυτίο βυτιοφόρα γεωτρήσεις δειγματοληψίες δεξαμενή δηλώσεις εγκύκλιος εισφορά αλληλεγγύης εισφορές εμπάργκο επιδοτήσεις επιδότηση επικουρικό επιμέτρηση ευρώ ηλεκτρικά αυτοκίνητα ηλεκτροκίνηση θερμική καταπόνηση ισολογισμοί ιστορία κίνητρα κατάρτιση καταγγελίες καύσιμα κλιματική αλλαγή κυρώσεις λαθρεμπόριο λιπαντήρια λογισμικό μέτρα προστασίας μελέτες μεταφορικές μητρώα μικρόβια ναυτιλιακό νοθεία νομοσχέδιο ογκομέτρηση οδηγοί ορυκτά καύσιμα παραμεθόριος παραπομπή παρατηρητήριο τιμών περιθώριο κέρδους πετρέλαιο θέρμανσης πετρέλαιο κίνησης πετρελαιοειδή πιστοποιητικά πλαφόν πληθωρισμός πλυντήρια πρατήρια πρατήριο καυσίμων προδιαγραφές προμέτρηση πρόστιμα πρόσωπα πτωχευτικός ρεύμα ρούβλια στάθμη συνέδριο συναντήσεις συνεργεία συνταξιοδότηση σφράγιση τάνκερ τέλη ταξινομήσεις τελωνείο τιμοκατάλογοι χονδρικής τολουόλη υγραέριο υδρογόνο υπ. Ανάπτυξης υπ. Οικονομικών υποτροφίες υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών φορτηγά φορτιστές φυσικό αέριο φόροι ωράριο

ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑ ΠΡΑΤΗΡΙΟΥΧΩΝ ΕΜΠΟΡΩΝ ΚΑΥΣΙΜΩΝ  ©  All rights reserved - Powered by Avatar

error: Content is protected !!